Głowa rodziny musi być odpowiedzialna. Oznacza to konieczność sprawnego i przemyślanego zarządzania budżetem domowym. Na czym dokładnie to polega i czego trzeba dowiedzieć się na ten temat? Poznanie kilku sprawdzonych wskazówek i porad może pomóc w uniknięciu popełnienia istotnych błędów w tym zakresie.
Budżet domowy – co to?
Każda rodzina zarabia. Każda rodzina ma również wydatki. Wszystkie gospodarstwa domowe są w tym zakresie identyczne. Wydawanie zarabianych pieniędzy stanowi zwykłą codzienność. Opłacać trzeba m.in. czynsz, zakupy spożywcze, a także ponosić koszty nieprzewidziane (np. powstające wskutek potrzeby naprawy samochodu).
Głowy rodziny muszą planować wydatki w odniesieniu do zarobków w taki sposób, aby te pierwsze nigdy nie przekraczały wartości tych drugich. To niełatwe zadanie, którego prawie nie da się wykonać bez wspomagania się odpowiednim planem finansowym. A ten plan określa się mianem budżetu domowego.
Budżet domowy to – innymi słowy – ustalenia dotyczące comiesięcznych płatności w poszczególnych domostwach, mające na celu ograniczenie ryzyka znalezienia się w niekorzystnych sytuacjach pieniężnych (czyt. minimalizują ryzyko konieczności ogłoszenia bankructwa w wyniku niemożności spłaty wszystkich istniejących zobowiązań).
Podstawowe wiadomości – konieczne do poznania przez wszystkich zainteresowanych
Pieniądze mogą pojawiać się w domostwach wskutek:
- regularnych wypłat ze stałego zatrudnienia;
- prac dorywczych (również w ramach zleceniówek);
- stypendiów;
- świadczeń;
- zasiłków;
- darowizn;
- spadków;
- alimentów.
Wpływy finansowe mogą zapewniać tym samym nie tylko dorośli, ale również dzieci. W tym drugim przypadku, funduszami zarządzać powinni nadal opiekunowie, a nie wychowankowie. Oczywiście mogą oni zdecydować się na oddanie tych środków pieniężnych podopiecznym, ale powinno wynikać to z ich dobrowolnego wyboru.
Natomiast pieniądze wybywają z domostw na skutek:
- czynszów i rachunków;
- codziennych zakupów spożywczych;
- zobowiązań (m.in. kredytów hipotecznych);
- płatności nieprzewidzianych (np. spowodowanych koniecznością naprawy zepsutego samochodu);
- rozrywek (np. opłacania sprzętu potrzebnego do hobby).
Niektóre wydatki są więc konieczne, a pozostałe poniekąd zbędne. Te drugie istnieją wyłącznie dlatego, że członkowie domostwa tego chcą.
Planowanie budżetu domowego – od czego zacząć?
Głowy rodziny powinny dowiedzieć się przede wszystkim tego:
- czym jest budżet domowy – przyda się w tym zakresie podstawowa wiedza;
- ile wynoszą wszystkie miesięczne przychody – czyli wszystkie wpływy finansowe;
- ile wynoszą wszystkie miesięczne wychody – czyli wszystkie wypływy finansowe;
- na czym polegają skuteczne metody zarządzania budżetem domowym – aby móc zacząć oszczędzać.
Wszystkie te czynności muszą wykonać dokładnie w tym, a nie innym biegu. Zakładając, że pierwszy krok został już przez nich wykonany, mogą przejść do następnego etapu, tj. obliczyć dwa podstawowe współczynniki.
Poznanie dokładnych wartości przychodów i wydatków pozwoli im sprawdzić to, czy ich dotychczasowy plan budżetowy:
- generuje nadwyżkę pieniężną – scenariusz idealny;
- pozwala wyjść na „0” – wariant do niewielkich poprawek;
- powoduje zadłużenia – rezultat nieakceptowalny i bardzo niebezpieczny.
A na podstawie wyniku dobrać zestaw działań naprawczych. W teorii przedstawia się to łatwo, aczkolwiek w praktyce potrafi tworzyć wiele problemów. Zwrócenie uwagi na to, że trzeba zacząć oszczędzać to jedno, a faktyczne rozpoczęcie tego procesu to drugie.
Wydatki
Wspomniane wydatki można podzielić na dwie kategorie:
- niezbędne;
- zbędne.
Z pierwszych nie da się zrezygnować. Dotyczą tzw. opłat koniecznych, np. spowodowanych koniecznością spłacenia mieszkania lub kredytów. Takie płatności powinny być regulowane jako pierwsze. Nieuregulowanie ich na czas skutkuje odsetkami i karami finansowymi, które potrafią znacznie zwiększyć dług.
Drugie da się ograniczyć, a czasem zminimalizować do zera. Obejmują np. płatności za rozrywkę (np. dostęp do serwisów streamingowych), wyjazdy, wyjścia oraz wszystkie inne, co w istocie nie jest potrzebne w żaden sposób do prowadzenia codziennego życia.
Nadwyżki pieniężne
Nadwyżki pieniężne mogą służyć do:
- tworzenia poduszek finansowych;
- inwestowania;
- zakupów ponadplanowych;
- szybszych spłat istniejących zobowiązań.
Są w stanie istotnie podwyższyć komfort życia, dlatego głowa rodziny powinna zadbać o to, żeby były obecne każdego pojedynczego miesiąca.
Oszczędności
Oszczędności to nadwyżki pieniężne, które nie zostały wykorzystane i zostały umieszczone w bezpiecznym miejscu, np. na lokacie lub zwykłym rachunku bankowym. Są kluczowe ze względu na możliwość wystąpienia zdarzeń losowych (generujących nieprzewidziane wydatki), a tym samym potrafią zwiększyć poziom bezpieczeństwa finansowego całych rodzin.
W kontekście oszczędzania, to bardzo ważne, aby nie popełniać dwóch poważnych błędów:
- nie traktować oszczędności jako poduszek finansowych – służą one zupełnie do czegoś innego;
- nie odkładać nadwyżek w momencie, w którym głowa rodziny zmaga się z zadłużeniem – długi należy spłacać możliwie szybko (ze względu na rosnące odsetki).
Dlaczego warto odkładać drobne kwoty każdego miesiąca? Przede wszystkim dlatego, że takie działanie może w kluczowym momencie zadecydować o tym, że głowa rodziny nie będzie zmuszona uciekać do pożyczek i kredytów. Takie dodatkowe pieniądze są w stanie zapewnić względną stabilność finansową w trudnych momentach życia albo przybliżyć do osiągnięcia niektórych marzeń, np. zakupu nowego samochodu.
Jak ograniczyć wydatki? Ratowanie domowego budżetu
Obecny budżet domowy ledwo się spina? Głowa rodziny musi na to odpowiednio zareagować wdrożeniem odpowiedniego planu naprawczego. To działanie absolutnie konieczne.
Na początku trzeba pozbyć się zbędnych wydatków, ewentualnie je ograniczyć. Potem użyć wolnych środków do szybszych spłat istniejących zobowiązań finansowych. Czasami warto także spróbować renegocjować umowy wpływające na wysokość wydatków niezbędnych, np. niektóre banki umożliwiają chwilowe obniżenie rat kredytów hipotecznych.
Głowa rodziny powinna zarządzać budżetem domowym w sposób odpowiedzialny. Oznacza to, że niektóre kwestie musi traktować priorytetowo, a w tym przypadku – bezpieczeństwo finansowe wszystkich podopiecznych.