Niektóre produkty spożywcze mają bezpośredni wpływ na działanie przyjmowanych leków – zaliczyć do nich można m.in. grejpfruta (owoc i sok). Substancje zawarte w tym cytrusie potrafią znacznie zmniejszać efektywność leczenia, a nawet prowadzić do niepożądanych skutków ubocznych dla osób będących w trakcie terapii farmakologicznych. Czego koniecznie warto dowiedzieć się na ten temat?
Owoc i sok grejpfrutowy – dlaczego wpływa na przyjmowane leki?
Grejpfrut, zarówno w postaci owocu, jak i soku, zawiera związki chemiczne zwane furanokumarynami. Substancje te mają zdolność do hamowania działania enzymów cytochromu P450 3A4 (CYP3A4), które odgrywają kluczową rolę w metabolizowaniu wielu leków w organizmie człowieka – przedstawiając szczegółowo, są one odpowiedzialne za rozkładanie składników aktywnych poszczególnych lekarstw do ich mało aktywnych form, łatwych do osunięcia z organizmu.
Innymi słowy, znacznie upraszczając, furanokumaryny utrudniają prawidłowe wydalanie niektórych substancji z organizmu, a to może skutkować zwiększeniem stężenia przyjmowanych lekarstw we krwi. Koniecznie należy mieć świadomość tego, że w większości przypadków to właśnie dawka określa, co będzie dla ludzi trucizną, a co lekiem – zbyt duże ilości składników aktywnych mogą spowodować przedawkowanie (zwykle będące zagrożeniem dla zdrowia lub życia).
Wpływ grejpfruta na leki nie ogranicza się tylko do jego spożycia bezpośrednio przed lub po przyjęciu leków. Furanokumaryny mogą utrzymywać się w organizmie nawet przez kilka dni. Oznacza to, że regularne spożywanie tego owocu lub soku z niego prowadzi do ciągłego narażania się na zwiększone stężenie leków we krwi; powinny o tym wiedzieć zwłaszcza osoby stosujące tabletki antykoncepcyjne. Co bardzo ważne, liczne badania wykazały, że efekt ten wywołać mogą nawet niewielkie ilości grejpfruta – jedna szklanka soku grejpfrutowego potrafi zmniejszyć aktywność enzymu CYP3A4 w jelitach prawie o połowę względem tego, co normalnie.
Mieszanie grejpfruta z lekami – możliwe skutki uboczne
Interakcje między grejpfrutem a lekami mogą prowadzić do szeregu niepożądanych skutków ubocznych, mogących stanowić poważne zagrożenie. Warto poznać kilka możliwych niebezpieczeństw, aby o nich zapamiętać.
Przykładowo, niektóre leki stosowane w leczeniu wysokiego poziomu cholesterolu – zwłaszcza statyny – oraz przeciwnadciśnieniowe, w połączeniu ze spożyciem grejpfruta, mogą prowadzić do zaburzeń rytmu serca. Osoby jedzące te owoce muszą liczyć się z większym ryzykiem wystąpienia arytmii, co potrafi być szczególnie niebezpieczne dla osób z chorobami serca.
Wspomniane statyny, w przypadku, w którym ich stężenie we krwi jest zbyt duże, mogą powodować uszkodzenia wątroby. Hamowanie enzymu CYP3A4 zwiększa więc w tym przypadku ryzyko hepatotoksyczności; niektóre zniszczenia są nieodwracalne. Podobny rezultat przynosi np. częste spożywanie zbyt dużych ilości alkoholu.
Spożywanie owoców lub soku wraz z lekami przeciwnadciśnieniowymi może powodować:
- zawroty głowy;
- stan osłabienia;
- omdlenia.
Na koniec należy zaznaczyć, że skutki uboczne w postaci nadmiernego krwawienia występują w trakcie mieszania grejpfrutów z lekami przeciwzakrzepowymi, m.in. warfaryną.
Leki wchodzące w interakcje z grejpfrutem w szczególności – na które z nich uważać?
Kiedy unikać jedzenia grejpfrutów lub picia przygotowanego z nich soku? Zwłaszcza w trakcie terapii farmakologicznych z użyciem:
- statyn;
- blokerów kanałów wapniowych;
- leków przeciwarytmicznych;
- leków immunosupresyjnych;
- leków przeciwdepresyjnych;
- leków przeciwhistaminowych;
- leków przeciwwirusowych.
Lista ta nie jest wyczerpująca, a interakcje grejpfruta z lekami mogą dotyczyć również innych preparatów. Dlatego pacjenci powinni zawsze konsultować się z farmaceutą lub lekarzem – eksperci medyczni udzielą odpowiedzi na wszystkie istotne pytania.
Jeść grejpfrutów podczas przyjmowania leków nie można z powodu tego, że owoce te zawierają w sobie furanokumaryny upośledzające prawidłowe wchłanianie i metabolizowanie składników aktywnych zawartych w lekarstwach.