Badania profilaktyczne stanowią kluczowy element dbania o własne zdrowie. Wykonuje się je przed wystąpieniem konkretnych problemów zdrowotnych – pozwalają wykrywać groźne schorzenia i choroby na samym początku ich zaistnienia. Czego trzeba się koniecznie dowiedzieć na ich temat?
Czym są badania profilaktyczne?
Badania profilaktyczne to nieskomplikowane procedury diagnostyczne i badawcze. Mają one na celu identyfikację potencjalnych zagrożeń zdrowotnych oraz wczesne wykrywanie chorób w celu podjęcia skutecznej interwencji. Uznaje się je za integralną część opieki zdrowotnej.
Zapewniają wszystkim nieocenioną korzyść – umożliwiają identyfikację wszelkich problemów w ich wczesnym stadium (są wówczas podatniejsze na skuteczne leczenie). Obejmują różnorodne metody i testy:
- laboratoryjne;
- obrazowe;
- fizyczne;
- ankietowe.
Popularne są zwłaszcza badania:
- krwi (np. w celu oceny poziomu cholesterolu);
- cukru;
- markerów zapalnych;
- ciśnienia krwi;
- przesiewowe;
- prostaty;
- układu pokarmowego (m.in. kolonoskopia i gastroskopia).
Należy zwrócić uwagę, że cechują się ponadto wartością edukacyjną – ułatwiają pacjentom zrozumienie swojego stanu zdrowia oraz świadome podejmowanie decyzji dotyczących prowadzonego stylu życia.
Aby były skuteczne, trzeba przeprowadzać je regularnie i systematycznie – eksperci zalecają wykonywanie tego działania nie rzadziej niż raz w roku. Osoby obciążone genetycznie znacznie skorzystają na zachowaniu większej częstotliwości.
W jakim wieku warto wykonywać badania profilaktyczne?
Kiedy mężczyźni powinni udać się na swoje pierwsze badania profilaktyczne? Wszystko zależy od kilku różnych czynników:
- historii rodzinnej;
- obecnych elementów ryzyka zdrowotnego (np. palenia papierosów lub spożywania alkoholu);
- płci;
- trybu życia;
- ogólnego stanu zdrowia.
Przyjmuje się jednak, że regularne pomiary należy rozpocząć od 30. roku życia (w przypadku osób niewykazujących wcześniej żadnych problemów). Warto wykonywać je jednak niezależnie od wieku.
20-30 lat
Wczesną dorosłość uznaje się za dobrą okazję do przeprowadzania badań:
- krwi (w celu oceny poziomu cholesterolu i glukozy);
- ciśnienia krwi (np. nadciśnienie może okazać się objawem postępującej miażdżycy).
Osoby pełnoletnie mogą w ten sposób wyrobić w sobie cenny nawyk.
30-50 lat
Osoby w sile wieku muszą dołożyć do rutyny badania:
- obrazowe (m.in. kolonoskopia i mammografia);
- prostaty;
- laboratoryjne (np. moczu).
Tak kompleksowa profilaktyka pomoże w wychwyceniu pierwszych chorób wpływających negatywnie na funkcjonowanie całego organizmu. Pozwoli ponadto dowiedzieć się o pojawieniu się wszelkich zmian nowotworowych.
Powyżej 60 lat
Osoby w jesieni życia muszą kontynuować wszystkie dotychczasowe badania profilaktyczne. Konieczne w ich przypadku będzie aktywne reagowanie na wszystkie nowe schorzenia, a dodatkowo egzaminowanie się pod kątem osteoporozy – choroba ta zwiększa ryzyko wystąpienia groźnych i bolesnych złamań kości.
Profilaktyka chorób serca i układu krążeniowego
Dla mężczyzn ważne będzie zadbanie o prawidłową profilaktykę chorób serca i układu krążeniowego – schorzenia tego rodzaju występują u nich 10 lat wcześniej niż u kobiet.
Pomocne będzie:
- utrzymywanie zdrowej diety;
- uprawianie sportu;
- kontrola wagi;
- ograniczenie spożycia alkoholu;
- zarządzanie stresem.
Podczas wizyty u lekarza należy wykonać:
- badania ciśnienia krwi i lipidowe;
- elektrokardiogram (EKG);
- holter EKG;
- echokardiografię;
- test na obecność cukru i markery zapalne.
Umożliwiają rozpoznanie groźnych chorób (np. wieńcowej i zakrzepowo-zatorowej) oraz pozwalają stwierdzić migotanie przedsionków (które dwukrotnie zwiększa szansę zawału mięśnia sercowego). To ponadto dobry sposób na rozpoznanie cukrzycy, która usztywnia i uszkadza naczynia krwionośne.
Badanie prostaty
Badanie prostaty (zwłaszcza DRE) pomaga we wczesnym wykrywaniu raka prostaty. Ponadto bywa przydatne w monitorowaniu innych schorzeń, tj. zapalenia i łagodnego przerostu (BPH). Przyczynia się do poprawy jakości życia mężczyzn – zwłaszcza w kontekście zachowania funkcji seksualnych i kontroli pęcherza moczowego.
Przeprowadza się je na kilka różnych sposobów. Popularne metody to:
- per rectum;
- analiza poziomu PSA we krwi;
- biopsja.
Za objawy sugerujące konieczność wizyty u lekarza uznaje się przede wszystkim trudności w rozpoczęciu lub zakończeniu mikcji oraz ból w okolicy miednicy albo jąder. Warto również zwracać uwagę na zmiany natury seksualnej (problemy związane z osiągnięciem lub utrzymaniem erekcji).
Badanie ogólne moczu
Mocz bada się w celu wykrycia:
- chorób nerek;
- infekcji dróg moczowych;
- cukrzycy;
- innych schorzeń układu moczowego.
Robi się to poprzez analizę jego składu – szuka się przede wszystkim nadmiaru białka oraz glukozy i komórek krwi. To jeden z lepszych sposobów (bezinwazyjnych) na wstępne zapoznanie się ze stanem organizmu człowieka.
Podstawowe badania krwi (morfologia)
Morfologia krwi dostarcza istotnych informacji na temat jej zawartości. Sprawdza się ilość:
- białych i czerwonych krwinek (również ich różnorodności);
- hemoglobiny;
- hematokrytu;
- płytek.
To informacje istotne szczególnie w kontekście występujących chorób przewlekłych. Zwiększona ilość białych krwinek może wskazywać na obecność infekcji lub stanu zapalnego.
Badanie to uznaje się za jedno z podstawowych – należy pamiętać, że wymaga nakłucia ręki.
Samobadanie – na czym polega?
Samobadanie polega na rutynowym analizowaniu swojego ciała w poszukiwaniu ewentualnych zmian. Szukać należy:
- guzków;
- zgrubień;
- obrzęków;
- bolesności;
- przebarwień;
- pieprzyków o nieregularnym kształcie;
- owrzodzeń.
Trzeba koniecznie pamiętać o tym, że samobadanie nie zastępuje w żaden sposób regularnych wizyt lekarskich. Służy ono jedynie jako narzędzie pomocnicze; może zasugerować zainteresowanemu konieczność przedyskutowania zaobserwowanych czynników z wykwalifikowanym do tego specjalistą.
Każdy mężczyzna powinien o siebie dbać – nie tylko pod względem własnego wyglądu, ale również zdrowia. Na czynności tej skorzystają wszyscy (a zwłaszcza rodzina).