Polo często kojarzone głównie z kręgami elit. Jeśli jednak przyjrzeć się bliżej, to można dostrzec, że to sport o niezwykle bogatej i wielowymiarowej historii. Korzenie sięgają czasów starożytnych, kiedy było ono elementem szkolenia wojskowego, ale także rozrywką dla władców i arystokracji. Dziś, po wiekach ewolucji, polo znane jest na całym świecie jako symbol elegancji, tradycji i rywalizacji na najwyższym poziomie.
Początki i rozkwit polo w Azji
Polo jest uważane za najstarszy zespołowy sport na świecie. Jego dokładne początki pozostają nieznane, jednak istnieją liczne dowody na to, że powstało jako forma ćwiczeń wojskowych dla konnych oddziałów. Pierwsze zapisy o grze pochodzą z Persji. Około 600 roku p.n.e. używano gry w polo do doskonalenia umiejętności kawalerii. Perskie eposy pełne są opowieści o królewskich turniejach. Pełniły one walor rozrywkowy i jednocześnie były testem zdolności bojowych i charakteru.
Gra szybko rozprzestrzeniła się wraz z podbojami wojskowymi. Od stepów Azji Środkowej, gdzie nomadzi organizowali pierwsze rywalizacje, po cesarskie dwory Chin i Indii. Wszędzie tam polo zyskiwało coraz większe uznanie. Było traktowane jako symbol prestiżu i władzy, a także doskonałe narzędzie do budowania relacji dyplomatycznych.
W Chinach polo pojawiło się za panowania dynastii Tang, kiedy stało się ważnym elementem życia dworskiego. Na cesarskich herbach zaczęto nawet umieszczać symbole związane z tą grą. Rygorystyczne zasady gry wymagały sprawności fizycznej i strategicznego myślenia. Czyniło to grę idealnym narzędziem szkoleniowym.
Polo nie ograniczało się jednak tylko do mężczyzn. W perskich legendach pojawiają się także opowieści o kobietach. Swoje zaszczytne miejsce ma cesarzowa Nur Jahan, która z pasją uczestniczyła w kobiecych zawodach. Zaskakujące jest więc to, że już w starożytności gra była w pewien sposób uniwersalna.
O polo można także dowiedzieć się z perskich dzieł literackich tamtego okresu. W opowieściach sport ten był traktowany jako metafora życia, gdzie walka o kontrolę nad piłką odzwierciedlała zmagania człowieka z własnym losem. Tym samym dyscyplina stała się istotnym elementem kulturowym i ponadczasowym dziedzictwem.
Jak polo trafiło do Anglii?
Pierwsze zetknięcie Brytyjczyków z tą grą miało miejsce w Indiach. Oficerowie wojskowi, stacjonujący w Manipur, zaobserwowali tę formę rywalizacji podczas pokazów kawaleryjskich. Zafascynowani dynamiką i strategiczną naturą sportu, przywieźli polo na Wyspy. Natomiast pierwszy oficjalny mecz rozegrano w 1869 roku. Nie minęło wiele czasu, zanim gra zaczęła zdobywać popularność wśród wyższych sfer, szczególnie arystokracji i rodziny królewskiej.
Oficjalne zasady gry wprowadzono w roku 1874. Tym samym sport ten stał się bardziej rozpoznawalny międzynarodowo. Istotną rolę w popularyzacji polo odegrały wojskowe i uniwersyteckie społeczności. Publiczność była początkowo ograniczona do wąskich elit brytyjskich. Mimo to już w latach 70. XIX wieku te rozgrywki potrafiły przyciągnąć nawet 10 tysięcy widzów. Świadczyło to o wzrastającym zainteresowaniu tym szlacheckim sportem.
Pierwsze międzynarodowe zawody między Anglią a Stanami Zjednoczonymi odbyły się w 1886 roku, w ramach Westchester Cup. Stały się one początkiem długiej brytyjskiej tradycji. W tamtych czasach głównie Anglicy dominowali na boisku. Nic więc dziwnego, że to właśnie ten kraj stał się głównym ambasadorem tego sportu.
W XX wieku polo zostało na stale wpisane w kalendarz najważniejszych wydarzeń sportowych w Anglii. Cowdray Park oraz Guards Polo Club to miejsca, gdzie zaczęto organizować prestiżowe turnieje na dużą skalę. Mowa tutaj o popularnych Queen’s Cup i Gold Cup, które już od samych początków kojarzyły się nieodłącznie z wysoką klasą i luksusem.
Polo współcześnie
Przez wieki polo przechodziło liczne zmiany, które pozwoliły dostosować je do realiów nowoczesnego sportu. Do naszych czasów zachowało jednak swój arystokratyczny charakter. Najważniejszą zmianą było ujednolicenie zasad. W XIX wieku ograniczono liczbę graczy w drużynie z kilkudziesięciu do czterech. Wpłynęło to w pozytywny sposób na dynamikę i przejrzystość rywalizacji. Pola do gry uzyskały standardowy rozmiar – 275 m na 183 m, aby było możliwe organizowanie meczów na międzynarodowym poziomie.
Jednym z najważniejszych osiągnięć była zmiana materiałów, z których wykonuje się sprzęt. Współczesne kule są produkowane z wytrzymałego plastiku, a mallety (podłużne kije do gry) zbudowane są z lekkiego drewna i elastycznych końcówek. Ważnym przepisem jest również ograniczenie do używania prawej ręki do uderzeń. Wpłynęło to na większe bezpieczeństwo rywalizacji na boisku.
Jedną z najważniejszych kwestii jest dobre zdrowie i samopoczucie koni. Przerwy między 7,5-minutowymi okresami gry umożliwiają zwierzętom odpoczynek. Natomiast do samej gry wybierane są tylko rasy spełniające odpowiednie wymogi pod względem szybkości i wytrzymałości. Dlatego podczas rozgrywek można zobaczyć głównie konie pełnej krwi angielskiej oraz odmiany argentyńskie. Natomiast historyczna rasa związana z początkami polo jest dziś wykorzystywana tylko w regionach, z których się wywodzi.
Zmiany dotknęły także samej struktury gry. Współczesne mecze są podzielone na cztery do ośmiu tzw. czakerów. Pomiędzy nimi występują 3-minutowe przerwy oraz nieco dłuższa pauza 5-minutowa w połowie meczu. To sprawiło, że gra zyskała lepszy rytm, a zawodnicy i konie mogą dłużej utrzymać odpowiednią formę. Na bezpieczeństwo rozgrywek wpłynęło wprowadzenie zasad związanych z regułą linii piłki. Miało to na celu ograniczenie kolizji pomiędzy graczami.
Historia polo jest w pewnym sensie fascynująca. Głównie dlatego, że początki wywodzą się od starożytnych sposobów na ćwiczenie wojowników konnych. Z biegiem wieków nastąpiło jego przekształcenie w sport, który łączy rywalizację, umiejętności jeździeckie i taktykę. Unikatowość tej dyscypliny polega na zachowaniu ducha przeszłości, przy jednoczesnym wprowadzeniu innowacji, które uczyniły tę grę bardziej dynamiczną i dostępną dla nowych pokoleń.