Ultramaratony stanowią ogromne wyzwanie – to zawody biegowe na dystansach znacznie przekraczających klasyczne maratony. Wymagają one niezwykłego przygotowania fizycznego i psychicznego, atleci muszą przygotować się mentalnie na nieustanny wysiłek trwający nawet do kilku dni. Czego koniecznie warto dowiedzieć się na ten temat?
Ultramaraton – znacznie dłuższy dystanse do pokonania
Ultramaratony to biegi na dystansach przekraczających 42,195 km (standardowa długość klasycznego maratonu). Zwykle dotyczą one odległości od 50 kilometrów wzwyż, ale wyróżnić można także wydarzenia mierzące czas, czyli np. wyścigi 24-godzinne.
Charakterystyka poszczególnych ultramaratonów różni się znacznie w zależności od ich formatu oraz terenu samego biegu. Ich trasy mogą prowadzić m.in. po:
- asfalcie;
- terenach leśnych lub górskich;
- pustyniach.
W trakcie ultramaratonów należy radzić sobie nie tylko ze zmęczeniem i dużym obciążeniem organizmu, ale również zmiennymi warunkami atmosferycznymi. Dzięki temu stanowią one nie tylko wyzwanie fizyczne, ale również ciekawą przygodę, która pozwala zetknąć się z naturą oraz przekroczyć własne ograniczenia cielesne i psychiczne.
Zawody ultramaratonowe cieszą się zainteresowaniem zwłaszcza wśród zawodowych biegaczy, marzących o sprawdzeniu własnych granic. Dla wielu uczestników pokonanie trasy stanowi równie wielki sukces, co osiągnięcie konkretnego czasu. Są też również tacy, których cieszy wyłącznie wygrana; zaliczyć do nich można np. Andrzeja Radzikowskiego, zwycięzcę Spartathlonu w 2016 roku.
Znane zawody typu ultramaraton – m.in. Sparthathlon i Marathon des Sables
W świecie ultramaratonów wyróżnić można kilka wydarzeń, które zyskały status legendarnych ze względu na ich historię, wyjątkową lokalizację i poziom trudności. Zaliczyć do nich należy przede wszystkim Sparthathlon i Marathon des Sables.
246-kilometrowa trasa Spartathlonu łączy Ateny ze Spartą. To wydarzenie odwołuje się bezpośredni do historycznego wyczynu Flippidesa, który według legendy pokonał tę trasę, by dostarczyć ważną wiadomość przed bitwą pod Maratonem. Charakterystyczna dla tego biegu jest presja czasowa – biegacze muszą dotrzeć do mety w ciągu 36 godzin, co bywa ogromnym wyzwaniem nawet dla doświadczonych uczestników. Andrzej Radzikowski – Polak, któremu udało się wygrać Spartathlon w 2016 roku – ukończył bieg w czasie 23:02:23.
Marathon des Sables to 250 kilometrów do przemierzenia na pustyni Sahara. Uczestnicy tego biegu muszą zmagać się z ekstremalnym upałem, wiatrem i ograniczonymi zasobami wody, niosąc cały niezbędny im sprzęt na własnych plecach. To prawdziwy sprawdzian przetrwania; aby pokonać te zawody, trzeba być nie tylko sportowcem, ale również strategiem. W historii Marathon des Sables umarło aż trzech uczestników.
Dla kogo przeznaczone są ultramaratony? Czego potrzeba, by w nich wystartować i je ukończyć?
Aby wziąć udział w dowolnie wybranym ultramaratonie, niezbędne będzie odpowiednie przygotowanie – zdecydowanie wykraczające poza standardowe treningi biegowe. Kluczowe znaczenie ma systematyczne budowanie wytrzymałości poprzez regularne pokonywanie dystansów maratonowych, stopniowe zwiększanie obciążenia fizycznego oraz nauka poprawnego regenerowania organizmu. Za istotny aspekt uznać należy również zdolność zarządzania energią, bezwzględnie trzeba więc nauczyć się biegania w tempie.
Ważny element przygotowań stanowi strategia odżywiania. Uczestnicy muszą wiedzieć, które produkty spożywcze sprawdzają się w ich przypadku oraz jak radzić sobie z odwodnieniem i utratą soli mineralnych. Wielogodzinne biegi wymagają regularnego przyjmowania posiłków oraz płynów, bo to kluczowe dla uniknięcia wyczerpania organizmu.
Oprócz aspektów fizycznych ultramaratony stawiają również ogromne wyzwanie psychiczne. Osoby zainteresowane startem w zawodach tego typu muszą nauczyć się radzenia sobie z kryzysami, monotonią i zmęczeniem. Często trzeba też stawić czoła dolegliwościom cielesnym, np. bólowi nóg i pleców.
Podsumowując, ultramaratony są przeznaczone dla elitarnych sportowców, chcących przesunąć ich granice wytrzymałości. Dla pozostałych lepszym wyborem będą zwykłe maratony.
Biegi ultra – czy są niebezpieczne dla zdrowia uczestników?
Udział w biegach ultramaratonowych może przyczynić się do przeciążenia układów:
- mięśniowego;
- sercowo-naczyniowego;
- kostno-stawowego.
Wielogodzinny wysiłek nierzadko wiąże się wystąpieniem urazów przeciążeniowych, m.in. zapalenia ścięgien, bólu kolan i pęcherzy na stopach.
Inne duże zagrożenie stanowi odwodnienie, zwłaszcza w warunkach ekstremalnego upału lub wilgotności. Bez odpowiedniego nawodnienia i uzupełniania elektrolitów biegacze narażeni są np. na skurcze mięśni, wyczerpanie cieplne, a nawet udar cieplny.
Biegi typu ultra mogą mieć również negatywny wpływ na serce. U niektórych osób – mających do tego predyspozycje – tak intensywny wysiłek prowadzi poważnych schorzeń kardiologicznych, zwykle arytmii, a czasem zawałów. Przed przystąpieniem do zawodów zaleca się wykonanie szczegółowych badań układu sercowo naczyniowego, w tym EKG i testów wysiłkowych.
Oczywiście, odpowiednie przygotowanie organizmu do zawodów niweluje ryzyko zdrowotne niemalże do minimum. Aby pozostać bezpiecznym w trakcie biegu, należy słuchać własnego ciała i przestrzegać wytyczonych sobie zasad postępowania.
Ultramaratony stanowią świetny przykład tego, że ludzkie ciała są w stanie znieść zdecydowanie większe obciążenie, niż może się wszystkim wydawać.